puṇya पुण्य

Definition: पुण्य a. [Uṇ.5.15.] 1 Holy, sacred, pure; जनकतनया- स्नानपुण्योदकेषु आश्रमेषु Me.1; पुण्यं धाम चण्डीश्वरस्य Me.35; पुण्यानि हि नामग्रहणान्यपि महामुनीनां किं पुनर्दर्शनानि K.41; Ś.2.14; Ms.2.68. -2 Good, meritorious, virtuous, righteous, just. -3 Auspicious, propitious, lucky, favourable (as a day); Ms.2.26,3. -4 Agreeable, pleasing, lovely, beautiful; प्रकृत्या पुण्यलक्ष्मीकौ Mv. 1.16,24; U.4.19; Ku.5.73; so पुण्यदर्शनः &c. -5 Sweet, fragrant (as odour). -6 Solemn, festive, -ण्यम् 1 Virtue, religious or moral merit; अत्युत्कटैः पापपुण्यैरिहैव फलमश्नुते H.1.8; महतः पुण्यपण्येन क्रीतेयं कायनौ- स्त्वया Śānti.3.1; R.1.69; N.3.87. -2 A virtuous or meritorious act, good or virtuous works. -3 Purity, purification. -4 A trough for watering cattle. -5 A religious ceremony, especially one performed by a wife to retain her husband's affection and to obtain a son. -6 (Astrol.) the seventh mansion from जन्मलग्न. -7 the union of मेष, कर्क, तुला and मकर. -ण्या 1 The holy basil. -2 The Ganges. -Comp. -अनुभावः pleasing majesty or dignity; U.4.22. -अहम् (for अहन्) a happy or auspicious day; पुण्याहं भवन्तो ब्रुवन्तु । अस्तु पुण्याहम्; पुण्याहं व्रज मङ्गलं सुदिवसं प्रातः प्रयातस्य ते Amaru.61. ˚वाचन repeating 'this is an auspicious day' three times at the commencement of most religious ceremonies. -आत्मन् a. pious, righteous. -उदयः the dawn or resulting of good fortune. -उद्यान a. having lovely gardens. -कर्तृ m. a meritorious or virtuous man. -कर्मन् a. doing meritorious acts, upright, righteous, (-n.) a meritorious act. -कालः an auspicious time. -कीर्तनः, -श्रवणः Name of Viṣṇu. (-नम्) narrating or reading Purāṇas. -कीर्ति a. bearing good or holy name, of auspicious fame, celebrated; स पुण्यकीर्तिः शतमन्यु- कल्पो महेन्द्रलोकप्रतिमां समृद्ध्या (अध्यास्त) Bk.1.5. -कृत् a. virtuous, meritorious. -कृत्यम् a meritorious work. -क्षेत्रम् 1 a holy place, place of pilgrimage; अन्यक्षेत्रे कृतं पापं पुण्यक्षेत्रे विनश्यति । पुण्यक्षेत्रे कृतं पापं वज्रलेपो भविष्यति ॥ Subhāṣ. -2 'The holy land', Name of Āryāvarta. -गन्ध a. Sweet-scented. (-न्धः) the Champaka tree. -गन्धि a. fragrant. -गृह 1 an alms-house. -2 a temple; उद्यानानि च रम्याणि हृष्टाः पुण्यगृहाणि च Rām.2.67.12 (com. पुण्यगृहाणि पुण्यसंपादकगृहाणि विप्राद्यर्थानि). -जनः 1 a virtuous man. -2 a demon, goblin; वियति प्रसमीक्ष्य कालमेघमप्रतिमं पुण्यजनौघमुन्नदन्तम् Rām. Ch.2.56. -3 a Yakṣa; Bhāg.4.1.3; पयोधरैः पुण्यजनाङ्गनानाम् R.13.6. ˚ईश्वरः an epithet of Kubera; अनुययौ यमपुण्यजनेश्वरौ R.9.6. -जित a. won by merit or good works. -तीर्थम् a holy place of pilgrimage. -दर्शन a. 1 beautiful. -2 of sacred appearance; तां पुण्यदर्शनां दृष्ट्वा R.1.86. (-नः) the blue jay. (-नम्) visiting holy shrines. -दुह् a. granting happiness or beatitude. -निवह a. meritorious. -पुरुषः a man rich in moral merit, a pious man. -प्रतापः the efficacy of virtue ormoral merit. -फलम् the reward of good works; यत् पुण्यफलमाप्नोति गां दत्त्वा विधिवद् गुरोः । तत् पुण्यफलमाप्नोति भिक्षां दत्त्वा द्विजो गृही ॥ Ms.3.95. (-लः) a grove. -भाज् a. blessed, virtuous, meritorious; पुण्यभाजः खल्वमी मुनयः K.43. -भूः -भूमिः f. 1 'the holy land', i. e. Āryāvarta. -2 The son-bearing mother. -योगः the result of virtuous deeds done in a former life. -रात्रः 1 an auspicious night. -2 a night on which any religious ceremony is held. -लक्ष्मीक a. auspicious, prosperous; प्रकृत्या पुण्यलक्ष्मीकौ कावेतौ ज्ञायते त्विदम् Mv.1.16. -लोकः heaven, paradise. -शकुनम् an auspicious omen. (-नः) a bird of good omen. -शाला alms-house. -शील a. of a virtuous disposition, inclined to pious acts, virtuous, pious, righteous. -श्लोक a. 'well-spoken of', or 'auspicious to repeat or utter the name of', of good fame; Dk.2.8. (-कः) an epithet of Nala (of Niṣadha); Yudhiṣṭhira and Janārdana; पुण्यश्लोको नलो राजा पुण्यश्लोको युधिष्ठिरः । पुण्यश्लोका च वैदेही पुण्यश्लोको जनार्दनः ॥. (-का) an epithet of Sītā and Draupadī. -संचयः a store of virtue or religious merit. -स्थानम् a sacred or holy place, a place of pilgrimage.


Dictionary: Apte
Literary Sources:
Synonyms:
Wikipedia: No Wiki page found.
Wiki Articles:

Part of Speech: Coming soon
Gender: Coming soon

Commentary
No commentaries yet.

Discussion
comments powered by Disqus

Similar Words

Search
  

Parse Time: 0.056s Search Word: puṇya Input Encoding: IAST: puṇya


Donate