bhadra भद्र

Definition: भद्र a. [भन्द्-रक् नि˚ नलोपः Uṇ.2.28] 1 Good, happy, prosperous. -2 Auspicious, blessed; as in भद्रमुख. -3 Foremost, best, chief; पप्रच्छ भद्रं विजितारिभद्रः R.14. 31. -4 Favourable, propitious; भद्रं कर्णेभिः शृणुयाम देवा भद्रं पश्येमाक्षभिर्यजत्राः Ṛv.1.89.8. -5 Kind, gracious, excellent, friendly, good; often used in voc. sing. in the sense of 'my good sir', or 'my good friend', 'my good lady', 'my dear madam'. -6 Pleasant, enjoyable, lovely, beautiful; न तु कृच्छ्रादपि भद्रं निजकान्तं सा भजत्येव Pt.1.181. -7 Laudable, desirable, praiseworthy. -8 Beloved, dear. -9 Specious, plausible, hypocritical. -1 Skilful, expert; भद्रो$स्मि नृत्ये कुशलो$स्मि गीते Mb.4. 11.8. -द्रम् 1 Happiness, good fortune, welfare, blessing, prosperity; भद्रं भद्रं वितर भगवन् भूयसे मङ्गलाय Māl.1.3; 6.7; त्वयि वितरतु भद्रं भूयसे मङ्गलाय U.3.48; oft. used in pl. in this sense; सर्वो भद्राणि पश्यतु; भद्रं ते 'god bless you', 'prosperity to you'. -2 Gold. -3 A fragrant grass. -4 Iron, steel. -5 The seventh Karaṇa. -द्रः1 A bullock. -2 A species of wag-tail. -3 A term applied to a particular kind of elephants. -4 An impostor, a hypocrite; Ms.9.258. -5 Name of Śiva. -6 An epithet of mount Meru. -7 The Devadāru tree. -8 A kind of Kadamba. (भद्राकृ means 'to shave'; भद्राकरणम् shaving). -Comp. -अङ्गः an epithet of Balarāma. -अश्वः Name of a Dvīpa. -आकार, -आकृति a. of auspicious features. -आत्मजः a sword. -आश्रयः the sandal tree. -आसनम् 1 a chair of state, splendid seat, a throne. -2 a particular posture in meditation. -ईशः an epithet of Śiva. -एला large cardamoms. -कपिलः an epithet of Śiva. -कल्पः Name of the present age; Buddh. -कान्तः a beautiful lover or husband. -कारक a. propitious. -काली Name of Durgā; जयन्ती मङ्गला काली भद्रकाली कपालिनी Durgāpūjāmantra; भद्रकाल्यै पुरुषपशु- मालभतापत्यकामः Bhāg.5.9.12. -काष्ठम् the tree called Devadāru. -कुम्भः a golden jar filled with water from a holy place, particularly from the Ganges (esp. used at the consecration of a king). -गणितम् The construction of magical diagrams. -गौरः Name of a mountain; Mark. P. -घटः, -घटकः a vessel from which a lottery is drawn -दारु m., n. a sort of pine. -नामन् m. 1 a wag-tail. -2 the wood-pecker. -निधिः certain vessels of copper etc. fashioned for gifts; एवं तु तं भद्रनिधिं सुविद्वान् कृत्वासने प्रावरणोपयुक्ते Vāman P. -नृपतिः a gracious king. -पीठम् 1 a splendid seat, chair of state, throne; औदुम्बरं भद्रपीठमभिषेकार्थमाहृतम् Rām.2.14.34; उपतस्थुः प्रकृतयो भद्रपीठोपवेशितम् R.17.1. -2 a kind of winged insect. -बलनः an epithet of Balarāma. -मुख a. 'of an auspicious face', used as a polite address, 'good sir', 'gentle sir'; Ś.7; ततो भद्रमुखात्राहं स्थास्ये स्थाणु- रिवाचलः Mark. P. (-खी) good lady; V.2. -मुस्तकः (-मुस्ता) Cyperus Rotunda (Mar. नागरमोथा). -मृगः an epithet of a particular kind of elephant. -रेणुः Name of Indra's elephant. -वर्मन् m. a kind of jasmine. -वाच् f. a kind or friendly speech. -विराज् Name of a metre; ओजे तपरौ जरौ गुरुश्चेन् म्सौ जूगौ भद्रविराट् V. Ratna. -शाखः an epithet of Kārtikeya. -श्रयम्, -श्रियम् sandalwood. -श्रीः f. the sandal tree. -सोमा an epithet of the Ganges.


Dictionary: Apte
Literary Sources:
Synonyms:
Wikipedia: